1. ทำไมคนธรรมดาถึงควรทำพินัยกรรม?

หลายคนมักคิดว่า 'ฉันไม่ได้รวยเป็นล้าน ไม่เห็นต้องทำพินัยกรรมเลย' แต่ในความเป็นจริง ประโยชน์สูงสุดของพินัยกรรมคือ 'การลดความขัดแย้ง' และ 'การให้สิทธิคนนอก':

• ตัดปัญหาทายาททะเลาะกัน:เมื่อระบุชัดเจนว่า บ้าน รถ หรือเงินฝากก้อนนี้ จะยกให้ใคร ความขัดแย้งในหมู่ญาติพี่น้องก็จะลดลง เพราะต้องเคารพเจตนารมณ์ของผู้ตาย
• คุ้มครองคนที่กฎหมายไม่ได้มองว่าเป็น 'ทายาท':หากคุณมีคู่ชีวิต (LGBTQ+ หรือคู่รักที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส), ลูกเลี้ยงที่ไม่ได้จดทะเบียนรับรอง หรืออยากบริจาคให้มูลนิธิ หากไม่มีพินัยกรรม คนเหล่านี้จะไม่มีสิทธิได้รับสมบัติของคุณเลยแม้แต่บาทเดียว

2. รูปแบบพินัยกรรมที่ทำได้ง่ายๆ ด้วยตัวเอง

กฎหมายไทยกำหนดรูปแบบพินัยกรรมไว้หลายแบบ แต่แบบที่คนทั่วไปนิยมทำกันเองและประหยัดค่าใช้จ่ายที่สุด มี 2 แบบหลักๆ คือ:

• พินัยกรรมแบบเขียนเองทั้งฉบับ:ง่ายที่สุด! เพียงแค่ใช้ปากกา 'เขียนด้วยลายมือของตัวเองทั้งฉบับ' (ห้ามพิมพ์เด็ดขาด) ระบุ วัน เดือน ปี ที่ทำ และเซ็นชื่อกำกับไว้ท้ายสุด ข้อดีคือไม่ต้องมีพยานก็มีผลสมบูรณ์ตามกฎหมาย
• พินัยกรรมแบบธรรมดา (พิมพ์แล้วเซ็น):สามารถพิมพ์ข้อความด้วยคอมพิวเตอร์ได้ แต่ตอนเซ็นชื่อ ต้องเซ็นต่อหน้า 'พยานอย่างน้อย 2 คน' พร้อมกัน และพยานทั้งสองคนต้องเซ็นชื่อรับรองการทำพินัยกรรมนั้นด้วย

3. ข้อควรระวัง! ทำพลาดนิดเดียว พินัยกรรม 'โมฆะ' ทันที

พินัยกรรมเป็นเอกสารที่มีผลบังคับใช้เมื่อเราไม่มีชีวิตอยู่แล้วเพื่อมายืนยัน กฎหมายจึงเข้มงวดมาก หากพลาดข้อใดข้อหนึ่ง อาจกลายเป็นกระดาษเปล่าได้:

• อายุและสติสัมปชัญญะ:ผู้ทำพินัยกรรมต้องมีอายุ 15 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป และต้องไม่เป็นบุคคลวิกลจริต หรือศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ
• พยาน 'ห้าม' เป็นผู้รับมรดกเด็ดขาด:ข้อนี้พลาดกันบ่อยมาก! หากใครเซ็นเป็นพยานในพินัยกรรม (รวมถึงคู่สมรสของพยานคนนั้นด้วย) จะหมดสิทธิรับทรัพย์สินที่ระบุไว้ในพินัยกรรมฉบับนั้นทันที เพื่อป้องกันการข่มขู่หรือมีส่วนได้ส่วนเสีย
• การขูดลบ ขีดฆ่า หรือแก้ไข:หากมีการแก้คำผิด ผู้ทำพินัยกรรม (และพยาน ถ้ามี) ต้องเซ็นชื่อกำกับตรงจุดที่แก้ไขทุกครั้ง มิฉะนั้นการแก้ไขนั้นจะไม่มีผล

4. ถ้าเปลี่ยนใจ จะแก้ไขหรือยกเลิกพินัยกรรมได้ไหม?

ได้เสมอครับ! ตราบใดที่คุณยังมีชีวิตอยู่ คุณสามารถฉีกทำลายพินัยกรรมฉบับเก่าทิ้งเมื่อไหร่ก็ได้ หรือหากขี้เกียจหาฉบับเก่า ก็สามารถเขียน 'ฉบับใหม่' ขึ้นมาได้เลย

กฎหมายจะยึดตามพินัยกรรม 'ฉบับที่ลงวันที่ล่าสุด' เสมอ หากข้อความในฉบับใหม่ขัดแย้งกับฉบับเก่า ให้ถือว่าฉบับเก่าถูกยกเลิกไปโดยปริยายในส่วนที่ขัดแย้งกัน